د الله خوښېدونکې شيان او د اسلامي سياست يو اصل:

په لاندي حدیث کې ځیني هغه شیان ذکر کیږي چې د الله پاک خوښیږي او د اسلامي سیاست یو اصل ته هم پکې اشاره سوېده چې هغه د هر کار سپارل د هغه کار اهل او مستحق ته دي.

د الله پاک خوښېدونکې شیان:

۱ – پر خپل اولاد باندي د مال مصرفول د الله پاک خوښيږي.

۲ – قوي ليد او ټينګ تصميم يې خوښيږي.

۳ – پوره او قوي عقل يې خوښيږي.

۴ – سخاوت يې خوښيږي.

۵ – شجاعت يې خوښيږي.

مهمه نکته: د قوي ليد او قوي عقل خوښوالی نسبتي ذکر سوی دی په دې معنی سره چې د شبهاتو په ځايونو کې چې قوي ليد او ټينګ تصميم ته اړتيا سته په هغه ځای کې يې قوي ليد او ټينګ تصميم خوښيږي او د شهواتو په ځايونو کې چط قوي عقل ته اړتيا سته هلته يې بيا قوي عقل خوښيږي؛ دا ځکه چې هر شی د ځان لپاره معلوم ځای لري او د الله پاک هر شي پر هغه خپل ځای باندي خوښيږي.

استنباط: د دې حديث څخه د اسلامي سياست مهم اصل هم معلوميږي چې هر مسئوليت بايد د هغه و اهل او مستحق ته وسپارل سي ځکه د شبهاتو په وخت کې قوي ليد او بصيرت ته اړتيا سته نو د شبهاتو د دفع مسئوليت دي هغه چا ته وسپارل سي چې قوي بصيرت ولري، د شهواتو په وخت کې قوي عقل ته اړتيا سته نو د شهواتو د دفع مسئوليت دي هغه چا ته و سپارل سي چې قوي عقل ولري.

عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ: أَخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِطَرَفِ عِمَامَتِي مِنْ وَرَائِي، فَقَالَ: يَا عِمْرَانُ! إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الإِنْفَاقَ، وَ يُبْغِضُ الإِقْتَارَ، فَأَنْفَقْ وَأَطْعِمْ، وَلا تُصِرُّ صَرًّا، فَيَعْسُرَ عَلَيْكَ الطَّلَبُ، وَ اعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُحِبُّ البَصَرَ النَّافِذَ عِنْدَ مَجِيءِ الشُّبُهَاتِ، وَالْعَقْلَ الْكَامِلَ عِنْدَ نُزُولِ الشَّهَوَاتِ، وَيُحِبُّ السَّمَاحَةَ وَلَوْ عَلَى تَمَرَاتٍ ، وَيُحِبُّ الشَّجَاعَةَ وَلَوْ عَلَى قَتْلِ حَيَّةٍ.[مسندالشهاب القضاعي1005]

ژباړه: عمران بن حصين وايي: رسول الله صلی الله عليه وسلم زه د شا لخوا تر لنګوټې ونيولم او راته ويې ويل: ای عمرانه! يقينا چې پر خپلي کورنۍ باندي د مال لګښت د الله پاک خوښيږي او د لګښت د بندولو څخه يې بد راځي نو مصرف وکړه او نفقه ورکړه او ډېر يې پر ځان ټينګ مه نيسه چې طلب يې بيا درباندي سختيږي، پوه سه چې الله پاک د شبهاتو د راتلو په وخت کې قوي ليد خوښوي او د شهواتو د راتلو په وخت کې کامل عقل خوښوي، او د الله پاک سخاوت خوښيږي که څه هم پر څو دانو خورماوو وي او شجاعت يې خوښيږي که څه هم د مار پر وژولو باندي وي.

مولوي نورالحق مظهري

پر ګناه باندي د ټينګار او اصرار تاوانونه:

هغه خلک چې پر ګناه باندي ټينګار او اصرار کوي د لاندي تاوانونو سره به مخامخ کيږي:

۱ – پر ګناه باندي اصرار د دې لامل جوړيږي چې د بنده او الله ترمنځ دي واټن پيدا شي او بنده دي د الله پاک د رحمت څخه محروم شي.

 

۲ – څوک چې پر ګناه باندي اصرار کوي الله پاک او مقربي ملائکې هغه ته ښېراوي کوي يعني لعنت ورباندي وايي.

۳ – څوک چې پر ګناه باندي اصرار کوي پر هغه باندي به جني او انسي شيطانان مسلط کيږي.

۴ – څوک چې پر ګناه باندي اصرار کوي پر هغه طاعات او عبادات سختيږي، د دعاء څخه به غافل کيږي او د شيطان او نفس تابع به جوړيږي.

۵ – څوک چې پر ګناه اصرار کوي هغه به تل د خلق تنګۍ احساس کوي، طبيعت به يې تل خراب وي او زړه به يې ډېر تنګ وي.

۶ – څوک چې پر ګناه باندي اصرار کوي د هغه به دنيا په سترګو کې ډېره لويه معلوميږي نو ځکه به پر هغې باور کوي او تل به ورپسې لا لهانده وي.

۷ – څوک چې پر ګناه اصرار کوي د هغه به عقل ډېر لږ وي او ايمان به يې ډېر ضعيف وي.

۸ – څوک چې پر ګناه باندي اصرار کوي هغه چې کله مړ شي د عذاب ملائکې به  ورته راشي او عذاب ورکول به ورته شروع کړي.

۹ – څوک چې د ګناه پر کولو باندي اصرار کوي هغه به د قيامت په ورځ د هغو خلکو په ټولۍ کې را روان وي چې عمل نامې يې په چپه لاس ورکول شوي وي.

۱۰ – څوک چې پر ګناه باندي اصرار کوي هغه به د خلکو او ټولني په سترګو کې ډېر سپک معلوميږي.

۱۱ – څوک چې پر ګناه باندي اصرار کوي هغه به د خلکو مخ ته د ذلت او خوارۍ سره مخامخ کيږي. 

ژباړه: مولوی نورالحق مظهری

که مشر پر خپلو خلکو بدګماني وکړي!

ژباړه: د ابي امامه رضي الله عنه څخه روايت دي چې رسول الله صلی الله عليه وسلم وفرمايل: امير چې کله پر خلکو بدګماني وکړي نو فاسدوي يې.

توضيح: مناوي رحمه الله ويلي دي: کله چې کوم مشر په خلکو کې د رسوايۍ په نيت د بدګمانۍ پسې ولاړ شي نو هغوی فاسد او خرابوي چې په نتيجه کې د هغوی څخه هغه کارونه کيږي چې ده يې ورباندي ګمان کوی. 

د حديث مقصد دا دی چې امام او مشر بايد د خلکو د عيبونو او اسرارو پسې ولاړ نه شي ځکه چې نظام په همدې باندي ټينګيږي او ډېر لږ انسانان پيدا کيږي چې د عيب څخه دي خالي وي نو که چېري مشر د دوی سره پر هره خبره او هره کړنه حساب وکړي ډېره سخته به پر دوی تمامه شي او ژوند به يې تنګ شي له همدې امله بايد مشر د خپل رعيت عيبونه پټ کړي، يو ډول تغافل وکړي، دوی ته عفوه وکړي، د دوی په اسرارو پسې دي نه ځي او په  دوی پسې دي تجسس نه کوي.[موسوعة الأخلاق]

مشر بايد تل پر خپلو خلکو او رعيت نيک ګمان ولري مګر دا چې کوم شی په خپلو سترګو وويني يا د کوم شي په اړه کره معلومامت ورته راشي؛ داسي دي نه کوي چې د احتمالاتو او تخمین پر اساس پر خپلو خلکو بد ګمانه وي ځکه د لاندي حديث په حواله داسي بد ګماني د ولس د خرابوالي سبب جوړيږي.

تنبيه: مشر کولای شي د خپلو خلکو حالات وڅاري او د اصلاح په نيت لارښووني ورته وکړي خو د عيبونو پلټنه او بدګماني دي ورباندي نه کوي ځکه د عيبونو پلټنه او بدګماني د دغه حديث په حواله د فساد سبب جوړيږي.

عَن أَبِى أُمَامَةَ عَنِ النَّبِىِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: إِنَّ الأَمِيرَ إِذَا ابْتَغَى الرِّيبَةَ فِى النَّاسِ أَفْسَدَهُمْ.[سنن ابي داود ۴۸۹۱] ژباړه: که مشر په خلکو کې د شک پلټنه وکړي نو دوی به خراب کړي.

مولوي نورالحق مظهري

د امير المؤمنين شيخ الحديث والتفسير هبة الله آخندزاده صاحب حفظه الله سره د ملاقات تفصيل:

ليکنه: مولوي نورالحق مظهري

د دوشنبې ورځ ۱۴۴۶ هـ ق کال ۲۲ د شوال، چې د ۱۴۰۴ هـ ش کال ۱ ثور سره موافقه ده امير المؤمنين حفظه الله د کندهار پوهنتون په عمومي جامع جومات کې د ټول افغانستان د پوهنتونونو د رئيسانو، د شرعياتو پوهنځيو رئيسانو او د شرعياتو پوهنځيو د ټولو استاذانو سره ملاقات وکړ.

تقريبا د سهار نه بجې وې چې اميرالمؤمنين حفظه الله تعالی د غونډي تالار ته داخل شو او خپله ګټوره وينا يې ګډونوالو ته واورول؛ امير المؤمنين حفظه الله د ټولو کډونوالو مخ ته پر لوړه چوکۍ کښېناست او خپله ارزښتناکه وينا يې پيل کړه، د وينا په پيل کي يې د علم پر ارزښت خورا ډېري مهمي خبري وکړې وروسته يې ټولو ګډونوالو ته په خطاب کې لاندي لاروښوونې وکړې: 

۱ - د خلکو پر ذهنونو کار وکړئ او د سيلکولرانو په مقابل کې د نظام د فرامينو او احکامو څخه دفاع وکړئ. د اميرالمؤمنين حفظه الله اشاره و فکري مبارزې ته وه چې په عموم کې د باطل په وړاندي د هر مسلمان دنده ده او بيا په خاصه توګه د اسلامي نظام په دفاع کې د افغانانو او علماؤ مهمه وظيفه ده ځکه چې سيلکولران او يا بې دينه خلک تل د اسلامي نظامونو په وړاندي خلکو ته شکونه پيدا کوي او د اسلامي نظام پر ضد پروپاگند او ناوړه شبهات خپروي تر څو د اسلامي نظام نوم بد کړي او خلک يې پر ضد راوپاروي.

۲ - دويمه خبره چې امير المؤمنين حفظه الله يې په اړه ډېر ټينګار وکړ د مذهب ساتنه وه چې ټول يې د مذهب په ساتني امر کړه او بېله استثناء يې دا د ټولو پوهانو وجيبه وګڼله. دا ځکه د ټولو پوهانو او علماؤ وظيفه ده چې د مذهب په ساتلو کې د يووالي او اتفاق ساتنه ده او له بلي خوا د نفسي غوښتنو پسې د تللو د مخنيوي مهمه ذريعه ده له همدې امله موږ وينو چې په کومو ځايونو کې مذهب ضعيف او يا کمرنګه وي هلته به نه تنها دا چې په خلکو کې ډېر اختلافات وي بلکې ډېر خلک به د نفسي غوښتنو پسې روان وي چې په نتيجه کې به سمه لاره د خلکو څخه ورکه وي. 

۳ – اميرالمؤمنين حفظه الله ټولو ګډونوالو ته هدايت وکړ چې تاسې زما لپاره خيرخواه وشئ او زه به ستاسې لپاره خيرخواه يم. د امير المؤمنين حفظه الله اشاره هغه حديث ته وه چې په صحيح مسلم کې راځي: عَنْ تَمِيمٍ الدَّارِىِّ أَنَّ النَّبِىَّ -صلى الله عليه وسلم- قَالَ: الدِّينُ النَّصِيحَةُ. قُلْنَا لِمَنْ؟ قَالَ: لِلَّهِ وَلِكِتَابِهِ وَلِرَسُولِهِ وَلأَئِمَّةِ الْمُسْلِمِينَ وَعَامَّتِهِمْ.[صحيح مسلم: ۲۰۵] ژباړه: تميم داري رضي الله عنه فرمايي: رسول الله صلی الله عليه وسلم وفرمايل: دين خيرخواهي ده، موږ وويل: د چا لپاره خيرخواهي ده؟ رسول الله صلی الله عليه وسلم وفرمايل: د الله لپاره، د الله د کتاب لپاره، د الله د رسول لپاره، د مسلمانانو د امامانو لپاره او د عامو مسلمانانو لپاره.

۴ – اميرالمؤمنين حفظه الله په ټولنه کې فرهنګي اصلاح ته په اشاره وويل: د جاهليت او ناپوهۍ سره مقابله د هر چا وظيفه ده آن تر دې چې د جاهليت او ناپوهانو د تلفظاتو د ويلو څخه لا بايد تاسې ډډه وکړئ چې په د ليل کې يې هغه د ابوداود شريف حديث ولوستئ چې رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايي: تاسې د ماخستن لمانځه ته عتمه ما واياست لکه د جاهليت په زمانه کې چې خلکو ورته ويل، بلکې عشاء ورته وواياست. دا خبره د دې ښکارندويي کوي چې د اميرالمؤمنين حفظه الله سره په پوره توګه د ټولني غم دی او په فرهنګي برخه کې د اصلاحاتو او سمونونو غوښتونکی دی  تر څو مسلمانان په خپل ژوند کې ښه اسلامي فرهنګ او کلچر ولري او د کفارو د فرهنګي يرغل څخه په امان وشي.

۵ – امير المؤمنين حفظه الله د اسلامي نظام څخه د مسلمانان طمعي او آرزو ته اشاره وکړه او زياته يې کړه: کله چې خلک د اميرالمؤمنين نوم اوري نو دستي يې د حضرت عمر بن خطاب رضي الله عنه خلافت ورته په زړه کيږي. دا په دې معنی ده چې لکه حضرت عمر بن خطاب رضي الله عنه چې د عدالت او سمون څخه ډک نظام جوړ کړی وو هر اميرالمؤمنين بايد په خپل وخت کې د عدالت او سمون څخه ډک نظام جوړ کړي چې په نتيجه کې به هم الله تعالی خوشحاله شي او هم مسلمانان پر نظام باندي راټول شي.

۶ – اميرالمؤمنين حفظه الله د واليانو صاحبانو او نورو مسئولينو مسئوليت او حيثيت ته اشاره وکړه او ويې فرمايل: زموږ مسئولين او واليان بايد د خپلو اسلافو پر لاره باندي ولاړ شي او د هغوی لاره تعقيب کړي؛ هر والي بايد د ځانه سره فکر وکړي چې آيا په ده کې د سعدبن ابي وقاص رضي الله عنه عدالت او اخلاص شته کنه؟ او بايد کوشش وکړي چې په حکومت کولو کې ځان د هغه غوندي جوړ کړي. د دې خبري څخه د اميرالمؤمنين حفظه الله هدف دا وو چې د اسلامي نظام لومړی او تر ټولو ښه بېلګه د رسول الله صلی الله عليه وسلم او د هغه د اصحابو نظام دی نو که څوک غواړي اسلامي نظام جوړ کړي بايد د دوی تګلاره په ځان کې عملي کړي.

۷ – اميرالمؤمنين حفظه الله په نړۍ کې د مسلمانانو اوسني حالت ته هم اشاره وکړه چې نن مسلمانان د نړۍ په ګوټ گوټ کې په ډېر مظلوميت کې ژوند تېروي بلکې کفارو د مسلمانانو نسل وژنه شروع کړېده ځکه نو هر مسلمان بايد د دې حالت څخه د مسلمانانو د ايستلو کوښښ وکړي او هر وخت ضعيفو مسلمانانو ته دعا وکړي، همدا راز هر مسلمان بايد دعاء وکړي چې الله تعالی ټول مسلمان د خواجو(داعش)مفتني ډلي له شر څخه وساتي.

۸ – اميرالمؤمنين حفظه الله د غزې د مجاهدينو صبر او استقامت ته هم اشاره وکړه او زياته يې کړه: نن په فلسطين کې مسلمانان د يهودانو په مقابل کې ډېر سخت درېدلي دي، زموږ څخه يې د زغم او استقامت الهام اخيستی دی او موږ ته يې د مرستي کولو سترګي دي ځکه نو په هيڅ صورت تسليمۍ ته حاضر نه دي او تر دې دمه يې خپل جهاد او مبارزې ته په ډېري مېړاني سره دوام ورکړی دی.

۹ – اميرالمؤمنين حفظه الله د شل کلن اشغال په دوره کې د کفارو لخوا د مسلمانانو پر ضد د فکري جګړې پر مخ بيولو ته هم اشاره وکړه او زياته يې کړه: کفارو نه يواځې زموږ کلي او کورونه ورانول بلکې زموږ عقيدې او فکرونه يې هم ورانول چې په دې برخه کې يواځي دغه استاذان ښه کار کولای شي او د خلکو پر فکر او عقيدې ښه کار کولای شي.

۱۰ – امير المؤمنين حفظه الله د علماؤ د ملګريتوب ارزښت ته په اشاره وويل: چې تاسې زما سره ملګري شی زه نه د شرق په قيصه کې يم نه د غرب.

اميرالمؤمنين حفظه الله ډېره هر اړخيزه وينا وکړه او د يادو لسو مواردو تر څنګ يې نوري ارزښتناکې خبري هم وکړې خو موږ د اختصار په نيت دغه لس خبري وليکلې.

په همدې غونډه کې د ځينو ګډونوالو په غوښتنه اميرالمؤمنين حفظه الله د تميم داري رضي الله عنه پورته حديث په اسناد باندي ګډونوالو ته ولوست او د هغه څخه يې د اورېدلو د روايت اجازه ورکړه چې الحمدلله امير المؤمنين د ټولو ګډونوالو استاذ هم شو.

د غونډي په آخره کې ټولو ګډونوالو چې تقريبا ۲۰۰۰ نفره کېدل د اميرالمؤمنين حفظه الله سره بيعت هم تجديد کړ او په خوښيو او ولولو سره يې د اميرالمؤمنين حفظه الله سره د شرعي بيعت آواز بدرګه کړ، ياد مبارک مجلس د امير المؤمنين حفظه الله لخوا په جامعي دعا باندي پای ته ورسېدل.

لنډه تبصره او تحليل:

الف: د اميرالمؤمنین شيخ الحدیث والتفسير هبة الله آخند زاده صاحب د ليدلو څخه بصیرت والا انسان ته دا ثابتيږي چې اميرالمؤمنین حفظه الله ډېر زیات دروند شخصيت دی او په ډېرو الهامي نظرياتو الله تعالی نازولی دی همدا راز د خبرو څخه يې له ورايه ښکاري چې اميرالمؤمنین حفظه الله ته الله تعالی په علم او پوهه کې ځانګړی مهارت ورکړی دی چې په شرعي، سياسي او اجتماعي لحاظ په رښتيا توګه د همدې منصب لائق دی؛ الله تعالی دي د پوره صحت او برياليتوب سره اوږ عمر ورکړي.

ب: د مشرانو لخوا د عامو مسلمانانو سره رابطه ټينګول او د هغوی سره ليده کاته د دې سبب ګرځي چې د مشرانو او کشرانو تر منځ واټن کم شي او په هره برخه کې يې تر منځ همږغي راشي لکه د لاندي حديث څخه چې ښکاري چې رسول الله صلی الله عليه وسلم د صحابه وو په منځ کې عادي ژوند تېروی او د هغوی سره يې ليدل:

كَانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى الله عَليْهِ وسَلَّمَ يُخَالِطُنَا حَتَّى يَقُولَ لأَخٍ لِي صَغِيرٍ : يَا أَبَا عُمَيْرٍ مَا فَعَلَ النُّغَيْرُ ؟.[سنن ابن ماجه3720] ژباړه: انس بن مالک وايي: رسول الله صلی الله عليه وسلم به زموږ سره وخت تېراوه، آن تر دې چې زما کوچني ورور ته به يې ويل: ای ابا عمير! ستا مرغۍ څه شوه؟.

د مشرانو لخوا د خلکو سره ملاقات کول او ليدل ډېري ګټي لري چې يو څو دانې يې په لاندي ډول بيانوو:

۱ - د اعتماد فضا رامنځته کېدل:

کله چې مشر له خلکو سره مخامخ ناستې کوي په دې باندي د باور او اعتماد فضا رامنځته کيږي چې په نتيجه کې د خلکو سره داسي احساس کيږي چې مشر يې يواځې پر کاغذ او خبرو نه، بلکې په عمل کې هم د دوی غمخوار دی.

۲ - د ستونزو د حل لپاره کليدي لاري پيدا کېدل:

د ولس ستونزې يواځې د راپورونو او مکتوبونو له لارې نه حل کېږي، بلکې هغه مشر تل بريالی وي چې له ولس يا د ولس له نماينده ګانو سره مستقيمې خبرې کوي او د حل لاره له ولس څخه خپله په مستقيمه توګه پوښتي.

۳ - د اسلامي لارښوونو سره سم عمل کول:

رسول الله صلی الله عليه وسلم به د صحابه‌وو او عامو مسلمانانو خلکو سره وخت تېروی، خبري يې اورېدلې، مشورې يې اخيستې او شکايتونو ته به يې غوږ نيوه. دا سيرت د هر مسلمان مشر لپاره غوره بېلګه ده.

۴ – د تواضع او عاجزۍ څرګندونه:

هر مشر چې له خلکو سره ناستې کوي، دا ښيي چې هغه مشر الله تعالی د تکبر څخه ساتلی دی، متواضع شخصيت دی او د خلکو درد ته رسېدونکی انسان دی چې په داسي تواضع باندي د مشر عزت نور هم ډېريږي.

۵ - د يووالي او همږغۍ سبب کېږي:

د خلکو او مشر ترمنځ ناستې اختلافات کموي، سهوي او تېروتني اصلاح کوي او د زړه له کومي اتحاد رامنځته کوي.

۶ – مبارزينو ته يې بارزه ګټه:

په دې خاطر چې د اوسني خلکو عقل په حواسو کې دی نو ځکه ډېری وختونه د مشر د شتون څخه انکار کوي لکه زموږ په زمانه کې چې ځيني هغه خلک چې فکرونه يې مسخ شوي دي د اميرالمؤمنين حفظه الله د وجود څخه انکار کوي او په نظري، عقلي او خبري دلائلو يې قناعت نه کيږي نو کله يې چې څوک وويني د دې پر ځای چې هغه نور اطرافي دلائل وايي په خپلې مشاهدې باندي استدلال کوي چې منل يې حتمي يا غالب دي.

العالم الظالم والمسلمون الغافلون:

في مواجهة ما يقرب من 200 دولة، منها 57 دولة إسلامية، تم تدمير غزة الصغيرة على يد الاحتلال الإسرائيلي الظالم، واستشهد الآلاف من الأبرياء وجُرحوا وشُرّدوا.

هذه الدول التي تدّعي الإنسانية وتعتبر نفسها من البشر! إن السكوت على مثل هذه الجرائم، فضلًا عن عدم الرد، هو جريمة لا تُغتفر، ومع الأسف فإن أغلب الدول متورطة في هذا الصمت، بل إن بعض الدول الخائنة وقفت إلى جانب إسرائيل وتقدم لها الدعم.

حتى الحيوانات تتحرك مشاعرها أمام هذه الجرائم، وتحاول إنقاذ الأطفال العالقين تحت الأنقاض، أما البشر فقد غفلوا إلى درجة أنهم لا يشعرون بشيء، بل يشاهدون قصف الأطفال والنساء والشيوخ وكأنه مشهد عادي.

أما تلك المنظمات الدولية التي ترفع شعارات حقوق الإنسان، فهي اليوم صامتة تمامًا بشأن غزة؛ هذه المنظمات لا تُجيد سوى الصراخ بشأن "حقوق المرأة" في دول آمنة كأفغانستان، لكنها تغمض عينيها وتلجم لسانها عن الحديث عن حقوق النساء في غزة، مما يُظهر فشلها وسلوكها التمييزي، ويدل على أن هذه الجهات لا تهتم بالبشر، بل بمصالحها الخاصة فقط؛ وإلا لكان أقلّ ما يفعلونه هو إصدار صوت صغير كالكلب اعتراضًا على قنبلة إسرائيلية.

أما قادة كثير من الدول الإسلامية، فقد أصبحوا عديمي الغيرة لدرجة أنهم لا يرفعون صوتًا ضد إسرائيل، بل إن بعضهم يعترف بإسرائيل رسميًا ويقدم لها الدعم. ومن هذه الدول: مصر، تركيا، الأردن، الإمارات، المغرب، أذربيجان، البحرين، كازاخستان، تركمانستان، وأوزبكستان، حيث توجد سفارات إسرائيلية، وبعضها لا يزال يمدّ إسرائيل بالنفط والسلاح.

لا أفهم، ما هذا النوع من السياسة التي تُهمّش فيها الأصول الإسلامية ومبدأ "الولاء والبراء"، وتُتجاهل فيها السياسة القرآنية والنبوية، وتُداس فيها الأخوة الدينية؟! ما هذه السياسة التي تستغل فيها أمريكا وإسرائيل هؤلاء القادة لمصالحها وتجبرهم على اتخاذ مواقف ضد إخوانهم المسلمين، بينما لا يملكون حتى إغلاق سفارات إسرائيل في بلادهم؟

أقول: لا أظن أن ما أقوله مبالغة أو خلاف للواقع، فهؤلاء القادة ما هم إلا دُمى بيد أمريكا وإسرائيل، كما تلعب الفتيات بالدُمى، كذلك تلعب أمريكا وإسرائيل بهؤلاء القادة لمصالحها في كل وقت، فهم لا يملكون إيمانًا قويًا ولا غيرة على الدين. لذا يجب على الشعوب المسلمة أن تسعى لقيادة قوية وتُسقط هؤلاء الجبناء من الحكم بالقوة.

وبالنظر إلى حالة المسلمين اليوم، يمكن القول إن هذه هي أسوأ مرحلة مرّ بها المسلمون، وهي المرحلة التي أصبح فيها المسلمون أذلّ وأضعف من أي وقت مضى، كما جاء في الحديث الشريف:

الترجمة: روى ثوبان رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "يوشك أن تداعى عليكم الأمم كما تداعى الأكلة إلى قصعتها"، فقال قائل: ومن قلة نحن يومئذ؟ قال: "بل أنتم يومئذ كثير، ولكنكم غثاء كغثاء السيل، ولينزعن الله من صدور عدوّكم المهابة منكم، وليقذفن في قلوبكم الوهن". فقال قائل: يا رسول الله، وما الوهن؟ قال: "حب الدنيا وكراهية الموت". [سنن أبي داود: 4299]

الشرح: يعني أنه سيأتي على المسلمين زمان تتحد فيه الأمم الكافرة ضدهم، وينتزعون منهم عزتهم وكرامتهم، فسأل الصحابة: أذلك لأننا قلة؟ قال رسول الله: بل أنتم كثير، ولكنكم غثاء، لا قيمة لكم، لأن هيبتكم ستزول بسبب ضعف غيرتكم وتفرقكم، وسيُنتزع الخوف من قلوب أعدائكم، ويُلقى في قلوبكم حب الدنيا وكراهية الموت.

وحال الدول الإسلامية اليوم، التي عجزت عن نصرة إخوتها المسلمين في غزة، وتركوا أهلها وحدهم في وجه العدوان، سببه أن كل حاكم مشغول بكرسيه وسلطانه، غارق في متاع الدنيا، وقد فقد الإحساس والإيمان، مما جعله عديم الغيرة، ومنح العدو كإسرائيل جرأة على العدوان والحرب.

مولوي نورالحق مظهري

ظالمه نړۍ او غافله مسلمانان:

د تقريبا ۲۰۰ هيوادونو په وړاندي چې ۵۷ يې اسلامي دي وړوکې غزه د ظالمو اسرائيلو له لاسه ورانه شوه او په لکهاوو بې ګناه انسانان يې شهيدان، ټپيان او بې کوره شوه.

دا هيوادونه به هم د بشريت دعوه لري او ځانونه به بشر بولي! د داسي ظلمونو په وړاندي غبرګون خو لا پرېږده سکوت لا نه بښونکی جرم دی چې له بده مرغه ډېری هيوادونه يې مرتکب شوي دي بلکې ځيني غدار هيوادونه خو د اسرائيلو تر څنګ ولاړ دي او د هغوی مرسته کوي.

پر داسي ظلمونو د حيواناتو شعور راپورته کيږي او تر نړېدلو دېوالونو لاندي د بندو ماشومانو د خلاصون هڅه کوي خو انسانان دومره غافله شوي دي چې يوه ذره يې احساس حرکت نه کوي بلکې پر ماشومانو، ښځو او سپينږيرو د اسرائيلو د بمباريو ننداره کوي.

هغه د بشري حقوقو په نوم نړيوالي ادارې چې تل د بشر د حقوقو بغاري وهي نن ټوله د غزې په موضوع کې چوپ دي؛ دوی يواځي دېته ښه جوړ دي چې په جوړو او آرامو هيوادونو کې لکه افغانستان د ښځو په نوم د حقوقو او آزادۍ نغارې وډنګوي خو په غزه کې د همدغه ښځو پر حقوقو پوټي سترګي او ګونګۍ ژبه ناست دي چې دا د دوی نااهليت او تبعيضي چلند په ډاګه كوي او د دې ښکارندويي کوي چې د دوی سره د بشر غم نشته بلکې يواځي د ځان او خپلو موخو غم ورسره دی کنه نو لږ تر لږه د يوه سپي غوندي به يې د اسرائيلو يوه بمب ته وړوکې غپا خو کولای.

د ډېرو اسلامي هيوادونو مشران هم دومره بې غيرته شوي دي چې د اسرائيلو پر ضد خپل ږغ لا نه پورته کوي بلکې د دې پر عکس ځيني اسلامي هيوادونو لا هم اسرائيل په رسميت پېژني او د هغوی سره مرسته کوي؛ مصر، ترکيه، اردن، متحده امارات، مراکش، اذربايجان، بحرين، قزاقستان، ترکمنستان او ازبکستان هغه اسلامي هيوادونه دي چې لا هم اسرائيل سفارتونه پکې لري آن تر دې چې ځيني خو اوس هم اسرائيلو ته تېل او وسلې ورکوي.

زه نه پوهېږم دا څنګه سیاست دی چې اسلامي اصل، ولاء او براء پکې شا ته غورځول شوېده، قرآني او نبوي سياست پکې ناديده نيول شوی دی، ديني ورورولي پکې تر پښو لاندي شوېده او د سالم عقل پر خلاف عمل پکې شوی دی؟؛ دا څنګه سياست دی چې امريکا او اسرائيل د دوی څخه خپلي استفادې کوي او د خپلو مسلمانو وړونو پر ضد يې موقف ته مجبور کوي خو دوی لږ تر لږه په خپلو هیوادونو کې د اسرائیلو سفارت نه شي تړلای؟

زه خو وايم چې دا به نه مبالغه وي او نه به هم د واقعيت څخه خلاف خبره چې د يادو هيوادونو مشران د امريکا او اسرائيلو نانزکي وبولو؛ لکه نجوني چې په نانزکو هر ډول لوبي کوي امريکا او اسرائیل هم د یادو هیوادونو مشران په خپله ګټه هر وخت او هر ګړی لوبوي، دوی هم د قوي ايمان څخه خلاص دي او هم د غيرت څخه خلاص دي؛ نور بايد مسلمان ولسونه د ځانونو لپاره د غښتلو مشرانو په غم کې شي او داسي بزدله مشران د مټو په زور د قدرت څخه را وپرځوي.  

د مسلمانانو اوسني حالت ته په کتو داسي ويلای شو چې د مسلمانانو لپاره دا د تر ټولو بده زمانه ده او هغه وخت دی چې اسلامي امت تر بل هر وخت سپک او بې اعتباره شوی دی لکه په لاندي حديث کې چې راځي:

ژباړه: ثوبان رضي الله عنه روايت کوي چې رسول الله صلی الله عليه وسلم وفرمايل: نژدې دی چې کفار به پر تاسي داسي سره راټول شي لکه خوړونکې چې پر کاسې سره راټوليږي، يو چا وويل: يا رسول الله په دې خاطر چې په دې وخت کې موږ لږ يو؟ رسول الله صلی الله عليه وسلم وفرمايل: تاسي په دې وخت کې ډېر ياست خو تاسي داسي سپک ياست لکه د سيل زګ او الله تعالی به ستاسي وېره  ستاسي د دښمن له زړونو څخه وباسي او ستاسي په زړونو کې به وهن واچوي؛ يو چا وويل يارسول الله وهن څشی دی؟ رسول الله صلی الله عليه وسلم ورته وفرمايل: د دنيا محبت او د مرګ څخه کرکه. [ سنن ابي داود4299]

توضيح: يعني پر تاسي مسلمانانو به داسي وخت راشي چې د نړۍ کفار به ستاسي پر ضد اتحاد او اتفاق سره وکړي او ستاسي څخه به خپلواکي، عزت او سرلوړي واخلي صحابه وو پوښتنه وکړه: يارسول الله په دې وخت کې موږ لږ يو چې کفار زموږ سره داسي کوي؟ رسول الله صلی الله عليه وسلم وفرمايل: نه؛ تاسي لږ نه ياست بلکې ډېر ياست خو تاسي به دومره بې اعتباره او سپک ياست لکه د سيل د اوبو پر مخ زګ چې څومره سپک او بې اعتباره دي دا ځکه چې ستاسي د بې غيرتۍ او بې اتفاقۍ له کبله به ستاسي هيبت او وقار له منځه ولاړ شي او د کفارو د زړونو څخه به ستاسي څخه وېره ووځي او ستاسي په زړونو کې به د دنيا سره محبت او د مرګ څخه کرکه ځای ونيسي.

نن چې ډېری اسلامي هيوادونه د خپلو مسلمانو وړونو د مرستي څخه عاجز دي او د غزې مسلمانان يې يواځي پرې ايښي دي سبب يې دغه دی چې د هر يوه سره د خپل قدرت او چوکۍ غم دی او د ژوند په عشرتونو او مزو کې نشه دی، ايماني جذبه او اسلامي احساس ورسره نشته چې د دوی همدغه حالت دوی بې غيرته کړي او د اسرائيلو غوندي دښمن ته يې جرئت او حرکت ورکړی.

مولوي نورالحق مظهري

زموږ او د پخوانيو توپير:

ژباړه: عون بن عبدالله رحمه الله فرمايي: ستاسو مخکې خلکو به د دنيا لپاره هغه شی ځانګړی کوی چې تر آخرت به يې اضافه شو او تاسو نن د آخرت لپاره هغه شی ځانګړی کوی چې تر دنيا مو اضافه شي.

يعني پخوانيو خلکو خپل کار او مال ټول د آخرت لپاره مصرفوی؛ کوم شی چې به د آخرت د مصرف څخه اضافه شو هغه به يې د دنيا لپاره مصرفوی ځکه آخرت د هغوی هدف وو او دنيا ته يې د ضرورت په سترګه کتل، خو تاسو بيا د هغوی پر عکس ياست خپل ټوله کار او مال د دنيا لپاره مصرفوی؛ کوم شی چې د دنيا څخه اضافه شي هغه بيا د آخرت لپاره مصرفوی ځکه ستاسو هدف او ټوله غم د دنيا ژوند ګرځېدلی دی نو له همدې امله مو د آخرت لپاره مصرف ضمني وي که تر دنيا کوم شی اضافه شو هغه د آخرت لپاره مصرفوی که اضافه نه شو خو هيڅ شی د آخرت لپاره نه مصرفوی.

ښه وضاحت:

۱ - د پخوا خلکو به لمانځه او عبادت ته پر دنيوي کار باندي ترجيح ورکوله خو د اوس خلک بيا کار ته تر لمانځه ترجيح ورکوي له همدې امله که د ځان سره د وخت محاسبه وکړو او هر لمونځ ۱۵ دقيقې حساب کړو نو د ۲۴ ساعته څخه موږ ۱ ساعت او ۱۵ دقيقې عبادت ته ورکوو نور ۲۲ ساعته او ۴۵ دقيقې کارونو، خوب او خوراک ته ورکوو دا يې زموږ انصاف او مسلماني؟!

۲ - د پخوا خلکو به د الله په لاره کې دومره مال مصرفوی چي د خپل کار او کور تر مصرف به يې د الله په لاره کې ډېر لګښت کوی خو زموږ د زمانې خلګ د ۱۰۰ څخه يو فيصد مال د الله په لاره کې بېله چندو، مرکو او ويلو نه مصرفوي دا يې هم د الله لپاره زموږ قرباني؟!

۳ - د پخوا خلکو به د خپل فکر ډېره برخه د الله پاک په ذکر او د مسلمانانو د مصلحت لپاره کارول خو زموږ د زمانې خلک بيا تل تنها د ځان په فکر کې وي نه يې الله هر وخت په ياد وي او نه يې د مسلمانانو په مصلحتونو باندي ځان ستړی کړی وي.

۴ - د پخوا خلکو به د خپل هر مسلمان ورور سره د اړتيا په صورت کې فزيکي کومک هم کوی خو زموږ د زمانې خلک بيا دـدې پر ځای چې د مظلوم او لوېدلي انسان لاس ونيسي او اړتيا يې پوره کړي د هغه څخه د يادګارۍ فيلمونه او عکسونه اخلي.

۵ - د پخوا خلکو به هر مسلمان د ځان دوست بلی او هر کافر به يې د ځان دښمن بلی خو زموږ د زمانې خلک بيا کافر ته دوست او مسلمان ته دښمن وايي.

۶ - د پخوا د خلکو د دوستۍ او انډيوالۍ معيار اسلام او تقوی وه خو زموږ د زمانې د خلکو د دوستۍ او انډيوالۍ معيار قدرت، پيسې، قوم، وطن، ژبه او واسطه ده.

۷ - د پخوا خلکو به پر مسجد، مدرسې او ديني علم باندي تر بل هر شي ډېر مصرف کوی خو زموږ د زمانې خلک بيا پر مسجد، مدرسې او ديني علم باندي تر بل هر شي لږ مصرف کوي.

۸ - د پخوا خلکو به د ځانونو لپاره علماء او پوهان خلک مشران ټاکل خو زموږ په زمانه کې په ډېرو هيوادونو کې خلک د ځانونو لپاره ناپوهان او د دين څخه ناخبره خلک مشران ټاکي.

۹ ـ د پخوا خلکو به د يو بل سره داسي خوا خوږي کول چې پر خپل مسلمان ورور يې ځان قربانوی خو موږ وينو چې زموږ په زمانه کې د ټولو مسلمانانو په مخ کې د غزې مسلمانان د اسرائيلو لخوا قتل عام کيږي.

۱۰ ـ د پخوا خلکو به پر يو بل باندي داسي نيک ګمان درلودی چې د هيڅ مسلمان په اړه به يې بې دليله خبره نه منل خو زموږ په زمانه کې ځيني خلک قصدا مسلمان متهم کوي او پر هغه بې ځايه تورونه لګوي.

او داسي نور........

عن عون بن عَبْد الله ان من كان قبلكم كانوا يجعلون للدنيا ما فضل عن آخرتهم وانكم اليوم تجعلون لآخرتكم ما فضل عن دنياكم.[حلية الأولياء]

مولوي نورالحق مظهري

د روژې مبارکي مياشتي برکتونه:(دويمه برخه)

اتم برکت:

بل برکت د دې مياشتي دا دی چې په دې مياشتي کې د بنده نفل په فرضو او يو فرض يې په اويا فرضو باندي حسابل کېږي لکه په حديث کې چې راځي: مَنْ تَقَرَّبَ فِيهِ بِخَصْلَةٍ مِنَ الْخَيْرِ كَانَ كَمَنْ أَدَّى فَرِيضَةً فِيمَا سِوَاهُ، وَمَنْ أَدَّى فَرِيضَةً فِيهِ كَانَ كَمَنْ أَدَّى سَبْعِينَ فَرِيضَةً فِيمَا سِوَاهُ. [شعب الايمان 224]

ژباړه: څوک چې په دې مياشتي کې په يوه خصلت د خير ځان نژدې کړي،  نو داسي دی لکه هغه څوک چې په نورو مياشتو کې يې فرض أداء کړی وي او چې څوک په دې مياشتي کې فرض آداء کړي نو داسي دی لکه په نورو مياشتو کې چې یې اويا 70 فرضه آداء کړي وي. 

نو موږ بايد دې میاشتي ته د یو فرصت په سترګه وګورو او د لاسه یې ورنکړو ځکه داسي فضیلت بیا په بل وخت کې په لاس نه راځي.

نهم برکت:

بل برکت د دې مياشتي دا دی چې په دې مياشتي کې د يوې روژې په نيولو سره انسان د اويا کالو سفر مسافت په اندازه د دوږخ څخه ليري کېږي. لکه په حديث کې چې راځي:

مَنْ صَامَ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللهِ بَعَّدَ اللَّهُ وَجْهَهُ، عَنِ النَّارِ سَبْعِينَ خَرِيفًا.[صحيح البخاري 2840]

ژباړه: څوک چې يوه ورځ د الله په لاره کې روژه ونيسي نو الله پاک به يې مخ د اويا 70 کاله سفر مسافت په اندازه د اور څخه ليري کړي.

دا معلومه خبره ده چې هر مسلمان د دې غوښتونکی دی چې الله پاک یې د اور څخه لیري کړي نو د اور د لیري کېدلو لپاره یوه ذریعه د دې مبارکې میاشتي د روژې نیول دي چې هر مسلمان یې باید عملي کړي.

لسم برکت:

بل برکت د دې مياشتي دا دی چې دا مياشت د توبې کولو لپاره ځانګړی وخت بلل شوی دی چې په اخلاص باندي توبه کول ارومرو د الله پاک په دربار کې قبليږي لکه په حديث کې چې راځي: وَرَغِمَ أَنْفُ رَجُلٍ دَخَلَ عَلَيْهِ رَمَضَانُ ثُمَّ انْسَلَخَ قَبْلَ أَنْ يُغْفَرَ لَهُ.[سنن ترمذي 3890]

ژباړه: په خاورو دي شي پزه د هغه انسان چې مياشت د روژې ورباندي راشي او بيا بيرته ځيني ولاړه شي مخکې تر دې چې ده ته بخښه وشي. 

نو مخكې تر دې چې الله مکړه دا طلایي فرصت راڅخه ولاړ شي راشئ همدا اوس توبه وکړو او پر تېرو ګناهونو باندي د پښېمانۍ په ښکاره کولو سره د الله پاک سره دا وعده وکړو چې هیڅ وخت بیا هغه ګناهونو ته نه ورځو، همدا راز د را روانو وختونو په اړه هم د الله پاک څخه د دې توفیق وغواړو چې د ګناهونو څخه مو وساتي او موږ ته پر توبې د استقامت همت او غیرت راکړي.

يوولسم برکت:

بل برکت د دې مياشتي دا دی چې د دې مياشتي د روژې په نيولو باندي د انسان لپاره د دې مياشتي مخکې د ټول عمر ګناهونه ور بخښل کېږي لکه په حديث کې چې راځي: من صام رمضان إيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ. [متفق عليه] ژباړه: څوک د روژې مياشتي روژه په ايماندارۍ او طلب د ثواب ونيسي ټول هغه ګناهونه به ورته وبخښل شي چې ده مخکې کړيدي.

دا ډېر عظیم او لوی برکت دی چې الله پاک د روژاتي په نصیب کړی دی، د دې عظیم برکت د لاسته راوړلو لپاره باید موږ د روژې په نیولو کې خپل نیتونه صفا کړو او تنها د الله پاک د رضایت لپاره روژه ونیسو.

دوولسم برکت:

بل برکت د دې مياشتي دا دی چې د دې مياشتي په تراويح لمانځه باندي د انسان لپاره تر دې مياشتي مخکې د ټول عمر ګناهونه بخښل کېږي لکه په حديث کې چې راځي: مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ.[متفق عليه] ژباړه: څوک چې په ايماندارۍ او طلب د ثواب د روژې  د مياشتي عبادت وکړي ټول هغه ګناهونه به ورته وبخښل شي چې ده مخکې کړيدي.

دا عظیم برکت به موږ د تراویح لمانځه په کولو سره لاسته راوړو نو باید کوښښ وکړو چې تراویح راڅخه پاته نشي او په هغه ډول تراویح وکړو کوم چې د رسول الله صلی الله علیه وسلم د اصحابو څخه موږ ته را نقل شویدي.

د دې لپاره چې موږ سمي تراویح وکړو باید ټول سنتونه یې پرځای کړو، نارینه باید د تراویح د کولو لپاره جماعت ته ولاړ شي هلته یې ښه په اطمینان او سکون باندی آداء کړي او په تراویح کې لږ لږه یوځل قرآن ختم کړي همداسي د روژې ټوله میاشت یې وکړي او ښځینه باید تراویح په ښه سکون او اطمینان سره په خپل کور کې وکړي.

یادونه: ځیني خلګ د تراویح د لمانځه سره ډېره بې باكي كوي او په لږ وخت کې یې په ډېري تیزۍ سره کوي داسي لمونځ د انسان په درد نه خوري مسلمان باید ځان ورڅخه وساتي.

ديارلسم برکت:

بل برکت د دې مياشتي دا دی چې په دې مياشتي کې د روژې نيولو په سبب چې د بنده په خوله کې کوم بوی پيدا کېږي هغه بوی الله پاک ته د مشکو تر بوی هم ښه خوند ورکوي: لکه په حديث کې چې راځي: وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ.[متفق عليه]

ژباړه: زما دي قسم وي په هغه ذات چې نفس د محمد د ده په لاس کې دی چې د روژاتي د خولې بوی الله پاک ته د مشکو تر بوی خوښ دی.

د خولې بوی ظاهرا بد معلومیږي او د انسان پر طبیعت باندي سم نه لګیږي خو الله پاک روژاتي ته د روژې په برکت دومره لوړه مرتبه ورکړېده چې دغه بد بوی ورته ښه ښکاري او ښه یې ورڅخه راځي، روژاتی باید په خپل قدر باندي پوه شي.

دوام لري...

مولوي نورالحق مظهري

د روژې مبارکې میاشتي برکتونه:(لومړی برخه)

د رسول الله صلي الله عليه وسلم د امت سره دا د الله پاک لوی احسان دی چې دوی ته يې د روژې مبارکه مياشت ورکړېده او دا مبارکه مياشت لکه الله پاک چې په قرآن کې او رسول الله صلي الله عليه وسلم په خپلو احاديثو کې مبارکه بللې ده همداسي د برکتونو او ثوابونو څخه ډکه ده. راځو ځینی برکتونه یې ذکر کوو:

لومړی برکت:

لومړی بركت د دې مياشتي دا دی چې الله پاک دا مياشته د عظيم عبادت یعني روژې لپاره ځانګړې کړې او تر نورو مياشتو يې د دې رتبه لوړه کړې لکه الله پاک چې فرمايي: فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْه. [ البقرة 185] ژباړه: څوک چې ستاسو څخه مياشت وويني نو حتما دې روژة ونيسي.

دا چې الله پاک دا میاشت د داسي عظیم عبادت لپاره ځانګړې کړه او د دغه عبادت وخت یې دغه میاشت وګرځوله دا خپله لوی برکت دی.

نو موږ باید د دې میاشتي قدر وپېژنو په دې میاشتي کې د عظیم عبادت تر څنګ نور عبادتونه هم ډېر وکړو تر څو الله پاک مو د خپلو خاصو بندګانو څخه وګرځوي.

دويم برکت:

بل برکت د دې مياشتي دا دی چې الله پاک په دې مياشتي کې قرآن عظيم الشأن نازل کړی دی هغه قرآن چې د انسان د دنيوي او اخروي سعادت لپاره اساسي قانون دی لکه څنګه چې الله پاک فرمايي: شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ.[البقرة 185] ژباړه: د روژې مياشت هغه مياشت ده چې په هغې کې قرآن نازل سوی دی، هغه قرآن چې د خلکو لپاره هدايت دی او د لارښووني او د حق او باطل تر مينځ د توپير کولو لپاره نښي دي.

نو موږ مسلمانان چې څومره قرآن ته احترام لرو، هغه پر خپل ژوند باندي حاکم بولو او خپله هره ستونزه پر قرآن باندي آواروو؛ د روژې د مبارکې میاشتي احترام هم باید ولرو او چې په کومو کارونو یې سمه لمانځنه او حق آداینه کیږي هماغه کارونه باید وکړو. 

درېيم برکت:

بل برکت د دې مياشتي دا دی چې په دې مياشتي کې د جنتونو دروازې خلاصيږي او د دوږخونو دروازې تړل کېږي لکه ابوهريره رضي الله عنه چې د رسول الله صلی الله عليه وسلم څخه روايت کوي: إذا جاء رمضان فُتّحت أبواب الجنة وغُلّقت أبواب النار.[صحيح مسلم 2547] ژباړه: کله چې د روژې مياشت راشي نو د جنت دروازې خلاصي شي او د دوږخ دروازې بندي شي.

د جنت د دروازو خلاصېدل او د دوږخ د دروازو تړل کېدل کنایه د دې څخه ده چې د الله پاک د رحمتونو دروازې به خلاصیږي او د غضب دروازې به یې تړل کیږي، پر مؤمن باندي به ډېر ژر د الله پاک رحمتونه کیږي او عبادات به یې ډیر ژر د الله پاک په دربار کې د قبولیت درجې ته رسیږي چې په نتیجه کې به جنت ته داخلیږي او د دوږخ څخه به نجات پیدا کوي.

فایده: دا د مسلمانانو لپاره یو فرصت دی چې څوک یې په ارزښت پوه شي ارومرو ګټه ورڅخه پورته کوي او په ټوله کال کې بیا داسي فرصت د مسلمانانو په لاس نه راځي نو باید کوښښ وکړو چې ځانونه د جنت دروازو ته برابر کړو. 

څلورم برکت: 

بل برکت د دې مياشتي دا دی چې په دې مياشتي کې شيطانان تړل کېږي تر څو د الله پاک مخلص بندګان د هغوی د وسوسو او فتنو څخه نجات پيدا کړي لکه په حديث کې چې راځي: وصُفّدت الشياطين.[صحيح مسلم 2547] يعني د روژې د راتللو سره شيطانان تړل کېږي.

د شیطانانو د تړلو دوې معناوې دي یا دا چې ټوله هغه شیطانان به تړل کیږي كوم چې په نورو وختونو کې خلاص وه او په بندګانو یې ګناهونه کول یا په دې معنی سره چې د شیطانانو مشران به تړل کیږي کوم چې د انسانانو د بربادۍ لپاره او په انسانانو د ګناه کولو لپاره یې خپله هم کارونه کول او خپل نورو افرادو ته یې هم مسئولیتونه ورکول.

خو په هر حال هره ډله د شیطانانو چې وي الله پاک یې د روژې په فضیلت د خپلو بندګانو لپاره تړي نو موږ بندګان باید د لاډېر عبادت کوښښ وکړو او په دې میاشتي کې خپل نفس ضعیف کړو او غوښتني یې ونه منو.

پنځم برکت:

بل برکت د دې مياشتي دا دی چې دا مياشت د سخاوت او پېرزويني مياشت ده له همدې کبله په دې مياشت کې رسول الله صلی الله عليه وسلم سخاوت ډېر کوی لکه په حديث کې چې راځي: كان رسول الله صلى الله عليهم وسلم أجود الناس وكان أجود ما يكون في رمضان.[متفق عليه] 

ژباړه: رسول الله صلی الله عليه وسلم تر ټولو خلکو سخي وو خو د روژې په مياشتي کې بيا بيخي ډېر سخي وو.

په دې خاطر چې په دې میاشتي کې د انسانانو نیک اعمال د دې ترڅنګ چې د قبلېدلو درجې ته ډېر نژدې دي څو برابره ورته حسابل کیږي نو ځکه رسول الله صلی الله علیه وسلم هم په دې میاشتي کې ډېر سخاوت کوی او د نورو مسلمانانو لپاره هم په دې میاشتی کې سخاوت ډېر ثواب لري.

شپږم برکت:

بل برکت د دې مياشتي دا دی چې څوک روژاتي ته روژه مات ورکړي نو الله پاک به و ده ته د روژاتي ثواب ورکوي لکه په حديث کې چې راځي: من فطر صائماً كان له مثل أجره غير أنه لا ينقص من أجر الصائم شيء. [مسند أحمد]

ژباړه: څوک چې روژاتي ته روژه مات ورکړي نو ده ته به د روژاتي غوندي مزدوري ورکول کېږي بېله دې چې د روژاتي د مزدورۍ څخه دي کوم شی کم کړل شي.

د روژاتي په ثواب باندي یواځي الله پاک خبر دی چې څومره به وي، دا په دې خاطر نه چې ثواب یې معلوم نه دی بلکې په دې خاطر چې ثواب یې بیخي ډېر دی نو څومره ثواب چې هغه ته د روژې پر نیولو ورکول کیږي و هغه چا ته به هم هغومره ثواب ورکول کیږي چې روژاتي ته روژه مات ورکوي.

اووم برکت:

بل برکت د دې مياشتي دا دی چې په دې مياشتي کې د پېشلمي په کولو کې الله پاک ډېر فضيلت ايښی دی لکه چې په حديث کې راځي: تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً.[متفق عليه]

ژباړه: پيشلمی وکړئ ځکه چې په پېشملي کې برکت دی.

زموږ او د اهل کتابو د روژې یو تفاوت په دغه کې دی چې موږ پېشلمی کوو دوی یې نه کوي او د پېشلمي كول لکه په ظاهري معنی چې د الله پاک لخوا امت ته د رسول الله صلی الله علیه وسلم یو ځانګړیتوب او احسان دی په معنوي لحاظ هم پر ډېرو برکتونو باندي مشتمل دی، پېشلمي ته کښیناستل د دې لامل جوړیږي چې انسان دي عبادت وکړي، د دې برکتناکه وخت د انوارو څخه دي برخمن شي او الهي رحمتونه دي ورباندی ووریږي.

د پېشلمي لپاره کوم خاص ټاکل شوی وخت نشته د شپې په آخرنۍ برخه کې د صبح دمېدلو څخه دي دومره وخت مخکې کښېني چې د صبح تر دمېدلو پوري په کافي اندازه خوراک او څښاک وکړي البته د صبح تر دمېدلو څو دقیقې مخکې باید پېشلمی بند کړل شي.

دوام لري...

ليکنه: مولوي نورالحق مظهري

په روژه کې د اعتکاف ستر عبادت:

د روژې په مبارکه میاشت کې اعتکاف هغه مبارک عبادت دی چې پر کولو یې ډېر زیات ثواب مرتب دی او اعتکاف په قرآن او حدیث باندی ثابت دی په قرآن شریف کې راځي: وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ.[البقرة 187] ژباړه: تاسي ښځو ته مه ور نژدې کېږئ په داسي حال کې چې تاسي په جوماتونو کې معتکفین وشی. او په حدیث شریف کې راځي:

عن ابن عمر - رضي الله عنهما - قال: كان النبي صلى الله عليه وسلم يعتكف في العشر الأواخر من رمضان.[متفق علیه]

ژباړه: د عبدالله ابن عمر رضي الله عنهما څخه روایت راغلی دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم به د روژې میاشتي په لسو آخرو شپو کې اعتکاف کوی.

په دې آیت او حديث باندي مشروعيت د اعتکاف ثابتيږي او اعتکاف دېته وايي چې د ثواب په نيت په خاصه طريقه او خاص صفت باندي سړی په مسجد کې تر معلومي مودې پوري کښيني.

علامه ابن القيم رحمه الله فرمايلي دي: اعتکاف هغه عبادت دی چې مقصود او اصلي هدف ورڅخه پر الله پاک باندي د خپل زړه تړل دي، پر الله پاک باندي د خپلو ټولو تصوراتو راټول دي، ځان د مخلوقاتو څخه فارغ کول او د الله پاک په ذکر باندي ځان په پوره توګه مصروف کول دي؛ داسي چې په هر وخت کې په خاصه توګه د غم او مصيبت په وخت کې د معکتف ټوله توجه او پاملرنه د الله پاک ذکر او محبت ته وي د زړه ټول مقصود او هدف يې د الله پاک سره محبت او د هغه رضا وي.

د الله پاک د خوشحاله کولو لپاره خطرونه او ستړياوې پر ځان باندي ګالي، د الله پاک په خوشحاله کولو کې او الله پاک ته د نژدې کېدلو لپاره خپل فکر په کار اچوي.

نو د دې پر ځای چې د مخلوقاتو سره محبت وکړي د الله پاک سره يې محبت ډېريږي چې په همدغه محبت باندي دی د هغي ورځي د محبت مستحق ګرځي کومه ورځ چې بېله الله پاک بل هيڅ محبت کوونکی نشته او بېله الله تعالی هيڅوک د انسان په درد باندي نه خوري او هغه ورځ د وحشت او يواځي والي ده په قبر کې.

په قبر کې تنها د الله پاک محبت دی چې انسان ژغوري، د قبر د عذاب څخه نجات ورکوي او د جنت د نعمتونو دروازې ورباندي را خلاصوي چې د اعتکاف څخه مهم او لوی هدف هم دغه دی.

د دې لپاره چې معتکف وکولای شي سم او مقبول اعتکاف وکړي نو لاندي آداب بايد په نظر کې ونيسي:

1 – خپل نيت دي خالص او صفا کړي او يواځي دي د الله پاک رضايت او د رسول الله صلی الله عليه وسلم په سنت باندي عمل کول خپل په زړه کې را وګرځوي او د الله تعالی څخه دي د اجرت تر لاسه کولو په نيت اعتکاف وکړي.

2 – د عبادت لپاره دي ځان فارغ کړي، د ټولو هغو شيانو سره دي رابطه قطعه کړي چې د ده د عبادت مخنيوی کوي او الله پاک ته دي تنها په زړه باندي توجه وکړي.

3 – بېله شرعي او انساني ضروت څخه دي د مسجد څخه نه وځي.

4 – پر ورځنيو نيکو اعمالو او ذکرونو دي کوښښ وکړي، لکه رواتب سنتونه، د اشراق او غرمې لمونځ، د شپې او تهجد لمونځ، تل په اوداسه باندي اوسېدل، د سهار او ماښام منقول ذکرونه کول، د فرضي لمونځونو وروسته ثابت اذکار نه هېرول، د موذن جواب ورکول او داسي نور هغه اعمال چې د معتکف د اعتکاف د مقصود برخه وي.

5 – معتکف چې د هر لمانځه مخکې ويديږي لمانځه ته دي وختي کښېني تر څو په ښه طريقه اودس وکړي او په پوره اطمينان او آمادګۍ سره لمونځ آداء کړي.

6 – معتکف دي نفلي عبادات ډېر کوي او د دې لپاره چې احساس د ستړيا ونکړي په عباداتو کې دي تنوع راوړي مثلا کله ناکله دي لمونځ کوي، کله دي بيا تلاوت د قرآن کوي، کله دي بيا تسبيح، تهليل، تحميد او تکبير وايي، کله دي دعاء کوي، کله دي استغفار کوي، کله دي پر رسول الله صلی الله عليه وسلم باندي درود وايي او ځيني وختونه دي د الله پاک په مخلوقاتو کې تفکر کوي تر څو د الله پاک عظيم قدرت ته متوجه شي او عاجزي يې په برخه شي.

7 – هغه څوک چې اهل د مطالعې وي هغه دي د ځانه سره ښه په زړه پوري کتابونه کښيږدي او کله ناکله دي مطالعه کوي په خاصه توګه د قرآن تفسيرونه چې په مطالعه کولو سره يې  د قرآن تلاوت ته نور هم د انسان شوق کېږي.

8 – معتکف دي خوراک لږ کوي، عادي خبري دي لږ کوي او خوب دي لږ کوي تنها دومره خوراک، خبري او خوب دي کوي چې خپل ضرورت ورباندي رفع کولای شي نور ټول وخت دي عبادت ته ورکړي ځکه د خوراک، خوب او خبرو په لږولو سره د انسان زړه نرم کېږي، نفس يې عاجزه کېږي، وخت يې د ضياع څخه ساتل کېږي او د ګناه څخه ژغورل کېږي.

9 – معتکف بايد د اوداسه پر درلودلو ډېر حريص وي او هيڅ وخت بې اودسه پاته نشي او بې اوسده ويده نشي.

10 – معتکف بايد د سنتونو پر تطبيق، د حق او صبر پر وصيت، پر امر بالمعروف او نهي عن المنکر، پر نصيحت او تذکر او په نيکو کارونو کې د نورو سره پر مرسته کولو ډېر حريص وي. 

هغه شيان چې معتکف بايد ځان ورڅخه وساتي:

1 – مسجد ته دي ورته ډېر ملاقات کوونکې نه راځي ځکه دا کار د دې سبب کېږي چې دی دي عبادت لږ وکړي او ډېر وخت دي په مجلس او بانډار کې ورباندي تېر شي.

2 – په ټليفون دي ځان ډېر نه مصروف کوي تنها د ضرورت د رفع کولو په اندازه دي استفاده ورڅخه کوي.

3 – ډېر خوراکونه دي پر ځان باندي نه راکوټه کوي ځکه دا کار د دې سبب جوړيږي چې دی دي ډېر خوراک وکړي او د ډېر خوراک نو بيا ځان ته ډېر تاوانونه دي.

4 – خوب دي ډېر نه کوي، د خوب څخه دي ژر را ولاړيږي، څوک چې يې د خوب څخه ويښ کړي د هغه څخه دي مننه او تشکر وکړي او ورته په خښم کېږي دي نه.

5- وخت او فرصت دي نه ضايع کوي بېله عباداتو دي بل په هيڅ شي باندي ځان نه مصروف کوي.

6 – داسي څوک دي په اعتکاف کې د ځانه سره نه کښېنوي چې د اعتکاف آداب نه مراعات کوي او د دې احتمال شته چې دی دي هم ورسره په تکليف شي او اعتکاف دي ورباندي خراب کړي.

7 – د مسجد څخه دي بېله انساني او شرعي اړتیا څخه نه را وځي او کوښښ دي وکړي چې ډېری وخت په مسجد کې پاتي شي.

منبع: تحف رمضانية.

ژباړه او وضاعت: مولوي نورالحق مظهري

روژه د حریت او آزادۍ میاشت ده:

د روژې مياشت د رښتيني حريت مياشت ده، په صحيح معنی د احرارو او شرفاؤ ښکلې مدرسه ده چې زموږ بحث هم پر دغه لوی محور باندي را ګرځي.

ای روژاتی وروره او روژاتي خوري! حريت تنها دا نه دی لکه ډېری خلک چې يې فکر کوي چې هغه دي د انسان لپاره په هر کار او هر شي کې آزادي او حق د تصرف وي او انساني حريت دي عبارت د بې بندوبارۍ څخه وګرځول شي چې له مخي يې انسان ته د هر کار د کولو اجازه ورکړل شي،  حريت دا نه دی چې انسان دي د خپلو  شهواتو او نفسي غوښتنو پسې ولاړ شي .
داسي بې بند وباري حريت نه بلکې لومړی خو ګډوډي ده او په آخره کې ذليله بندګي ده.

ګډوډي ولي ده؟ ځکه چې په نړۍ کې داسي مطلق حريت چې مقيد دي په هيڅ نظام سره نه وي نشته، بلکې په دنيا كې د هر شي لپاره يو نظام شته چې هغه پر مخ باندي وړي  او د انسان حريت تر هغه وخته پوري نشي ساتل کېدلای تر څو چې پر انسان باندي ځيني قيدونه او ځيني محدوديتونه نه وي وضع شوي د دې لپاره چې د نورو انسانانو حريت وساتل شي.

دا يقيني خبره ده چې د انسان لپاره پوره مطلقه آزادي او د هرکار د کولو اجازه د دې لامل جوړيږي چې د نورو انسانانو حريت او آزادي دي تر پښو لاندي شي  له همدې امله اسلام د هر څه لپاره محدوديتونه او مرزونه ټاکلي دي تر څو يې په مراعات کولو سره انسان هم دځان حق وساتي او هم د نورو د حقوقو د پايماله کولو مخه ونيول شي.

د بېلګې په ډول: د داسي ناروغ لپاره چې ځيني خواړه تاوان ورته کوي د ځينو خوړو څخه یې بندول د ده حريت او آزادي تر پوښتني لاندي نه راولي او يوه ذره يې حريت نه لږيږي بلکې دا بنديز د څه وخت لپاره ځکه دی چې د آينده لپاره د دغه ناروغ حريت وساتي او د روغتيا وروسته وکولای شي ډېر هغه خواړه وخوري کوم چې د ناروغۍ په وخت کې يې نشوه خوړلای.

او د مجرم انسان حريت د څه وخت لپاره محدود کېږي ځکه د ده پر تګ راتګ، ځينو خبرو او کارونو باندي بنديز د دې لپاره لګيږي چې دی اصلاح شي، وروسته داسي ژوند وکړي چې ډېر ښه ژوند وي نه ځانته آزار ورسوي او نه هم نورو ته آزار ورسوي.

او په دې خاطر چې انسان مدني الطبع دی يعني طبيعت يې اجتماعي دی نو يواځي ژوند نشي کولای بلکې دی به په داسي ټولنه کې ژوند کوي چې د ځينو آزار د ټولو آزار وي او د ځينو په مصيبت باندي ټوله و درديږي نو ځکه موږ وايو چې مطلقه آزادي حريت نه بلکې ګډوډي ده.

او دا چې موږ وايو داسي آزادي د انسان لپاره په آخره کې ذليله بندګي ده ځکه چې پوره حريت دا دی چې په انسانيت کې ستا سره مساوي او يا تر تا کم هيڅوک تا خپل غلام او مريی نکړي.

په هغي ګډوډۍ کې چې خلک يې شخصي حريت بولي که د يوه نفر لپاره آزادي وي خو د ده په څېر د نورو انسانانو لپاره بيا عبوديت او مريي توب دی.

همدا راز کله چې پر انسان باندي د هر شي د لاسته راوړلو  لپاره د مطلفي آزادۍ عادت مسلط شي او دی د خپل نفس په غوښتنه باندي هر کار کوي نو په اصل کې دغه انسان د خپل نفس غلام شوی دی، د نفس بندي دی او هرکار چې نفس يې ورته وايي هغه کوي.
نو دغه انسان ته حر او آزاد نشو ويلای ځکه چې دی   د نفس په ځنځيرونو او د نفسي غوښتنو په زندان کې بندي دی.

آيا يو څوک چې ځان د نشه ايزو توکو او شرابو معتاد او روږدی جوړوي د همدغه اعتياد په سبب خپل هر څه له لاسه ورکوي آن تردې چې خپل صحت او اعصاب له لاسه ورکوي، خپل عقل او کرامت له لاسه ورکوي تاسو څه فکر کوی چې آيا دغه سړی حر دی او د ده دغه کار حريت دی؟ هيڅ کله داسي انسان حر نشي کېدلای بلکې دا سړی د نشه ايزو حرامو زهرجنو مايعاتو او دخانياتو غلام او بنده دی.

او که مطلقه آزادي او بې بندوباري حريت او کمال وي نو حيوانات د ډېر حريت او کمال څخه برخمن دي سره د دې چې هيڅ حيوان د انسان په څېر حريت او کمال نه لري.

که راسو يو بل مثال ته هغه انسان چې د فحشاء او بې حيايۍ په دام کې را ګير شوی وي د نا اهلو نارينه وو او يا نا اهله ښځو پسې روان وي، د هغوی په اشاره او بلنه هر ځای ورسره ځي او په غوښتنه يې هر کار کوي آيا دغه شخص ته موږ حر ويلای شو؟ هيڅ کله داسي شخص حر نه دی بلکې دا د غلامۍ او مريي توب ډېره ناوړه بڼه ده.

علماؤ ويلي دي: د زړه بندي کېدل او غلام کېدل د بدن تر بندي کېدلو او غلام کېدلو سخت دی ځکه د چا چې بدن بندي او غلام وي خو زړه يې آزاد وي هغه سړی د دې تر څنګ چې احساس د تنګۍ نه کوي بلکې يو وخت ځان د بند او غلامۍ څخه خلاصولای شي.

او که د چا زړه بندي او يا غلام شو د دې تر څنګ چې د ده لپاره به لويه خواري او محض بنديتوب وي هيڅ وخت ځان د دغه اسارت او بنديتوب څخه نشي خلاصولای؛  ځکه زړه د انسان په بدن کې حيثيت د باچا لري په کوم هيواد کې چې باچا غلام وي رعيت به ارومرو ورسره غلام کېږي او که باچا آزاد و  رعيت به هم ورسره آزاد وي.

او دا عبوديت او اسارت د زړه دی چې ثواب او عذاب ورباندي مرتب دی، که سړی وګوري کله چې يو مسلمان د کافر لخوا او يا د يو ګنهکار انسان لخوا بندي او اسير شي اوس په زوره چې هر عمل په ده باندي وکړي خو په دې شرط چې زړه يې په ايمان باندي مطمئن وي هيڅ تاوان ورته نه لري ځکه چې اعتبار زړه ته شته؛ همدا راز د عبادت په برخه کې قبوليت او نه قبوليت هم په زړه پوري اړه لري.

له همدې امله رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايي: لَيْسَ الْغِنَى عَنْ كَثْرَةِ الْمَالِ لَكِنَّ الْغِنَى غِنَى الْقَلْبِ.[الزهد لابن مبارک 1008] يعني غنی په ډېروالي باندي د مال نه ده بلکې معتبره غنی د زړه غنی ده.

له همدې کبله چې د نفسي غوښتنو تابع حر او آزاد نشي کېدلای الله پاک داسي حالت دا ډول تعبير کړی دی: أَفَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ.[الجاثية: 23] يعني آيا تا وليدی هغه څوک چې خپل نفسي هوی او هوس يې د ځان اله جوړ کړی دی؟
يعني داسي د خپل نفس او نفسي غوښتنو تابع دی لکه څوک چې د خپل اله او معبود تابع وي، هر شی چې نفس يې ورته وايي هماغه کوي او تل خپله کاميابي د نفسي غوښتنو په پوره کولو کې ويني.

د روژې په مياشت کې انسان رښتينی حريت تر لاسه کولا ی شي ځکه په روژه کې انسان لوږه ګالي، تنده ګالي او د شهواتو څخه د ځان بندېدل ګالي چې دا ټوله هغه محدوديتونه او قيدونه دي چې په ګاللو يې انسان ته صحت راځي، د خوړو، څښاک، عادت او ستړي ژوند د مريي توب او غلامۍ څخه خلاصيږي.

د روژې په مياشت کې انسان په خپل اختيار ځان د خوندونو او لذتونو څخه را ګرځوي چې دا خپله د عزم او ارادې اصلي حريت دی.

د روژې په مبارکه مياشت کې انسان خپل نيت او اراده د الله لپاره خاصه وي چې دا د نيت او عقيدې حريت دی او بېله الله د نورو ټولو شيانو څخه د ځان آزادول دي.

د روژې په مياشت کې انسان د شيطان، نفس او شهواتو سره مقابله کوي، ځان د الله پاک په فضل د اور او جهنم څخه آزادوي چې دا خپله لويه آزادي او حريت دی.

او د روژې په مياشت کې انسان ځان د بد عمل او بدي وينا څخه ساتي چې دا لويه اخلاقي آزادي او حريت دی.
ليکنه: مولوي نورالحق مظهري

د روژې په مياشت کې ځيني لويي غزاګاني او جګړې:

د روژې مبارکه مياشت لکه څنګه چې د عبادت او دعوت مياشت ده د جهاد في سبيل الله مياشت هم ده لدې کبله د تاريخ په اوږدوکې په دې مبارکه مياشت کې مسلمانانو ډېر جهادونه او ډېري جګړې کړي دي چې ځيني يې په لاندي ډول دي.
۱ - د بدر غزوه:
په دويم کال کې د هجرت د روژې مياشتي پر 17 باندي وشوه.

۲ - د مکې فتح:
په اتم کال کې د هجرت د روژې پر لسمه باندي وشوه.

۳ - د اندلس فتح:
په ۹۲ کال کې د هجرت، د روژې په مياشتي کې د طارق بن زياد رحمه الله په مشرتوب وشوه.

۴ - د عموريه فتح:
په ۲۲۳ هجري قمري کال د روژې مياشتي پر ۱۷ د معتصم بالله په خلافت کې کله چې روميانو د مسلمانانو پر ښارونو باندي يرغل وکړ د يوې مسلماني ښځي چې روميانو ګيرکړې وه د کومک غوښتلو ږغ د "وامعتصماه" په آواز باندي معتصم بالله ته ورسېدی هغه دستي د لبيک لبيک په ويلو جواب ورکړ دستي يې پر مسلمانانو باندي وجنګ ته د آمادګۍ ږغ وکړ پر روميانو يې بريد وکړ هغه مسلمانه ښځه يې هم راخلاصه کړه او عموريه ښار يې هم د روميانو څخه ونیوی.

۵ - د حارم فتح:
په ۵۵۹ هجري قمري کال د روژې مياشتي پر ۲۲ د حام په سيمه کې د مسلمانانو او نصاراوو ترمينځ ډېره لويه جګړه وشوه چې بری د مسلمانانو په برخه شو.

۶ - د عين جالوت جګړه:
په ۶۵۸ هجري قمري کال د روژې په مياشتي کې د عين جالوت په سيمه کې چې د بيسان او نابلس په مينځ کې موقعيت لري د سيف الدين قطز په مشرتوب د مسلمانانو ډېره لويه جکړه د تتاريانو سره وشوه چې بری د مسلمانانو په برخه شو.

۷ - د شقحب جګړه:
په ۷۰۲ هجري کال د روژې په مياشت کې د مسلمانانو او تتاريانو تر مينځ ډېره لويه جګړه وشوه چې يوه ورځ پوره يې دوام وکړ د مازديګر مخ ته مسلمانان په دې باندي وتوانېدل چې تتاريانو ته ماته ورکړي او د دوی ډېر لوی لښکر د ماتي سره مخامخ کړي چې د لښکر ډېره برخه يې د مسلمانانو په غشو او تورو باندي ووژل شوه او ډېر لږ يې په تيښته باندي بريالي سوه.

۸ - د بيت المقدس فتح:
په ۵۸۴ هجري قمري کال کې د روژې په مياشت کې د حطين مشهوره جګړه د صلاح الدين ايوبي رحمه الله په مشرتوب د صليبيانو سره وشوه چې په نتيجه کې مسلمانانو بيت المقدس د صليبيانو څخه آزاد کړ او د مسلمانانو لومړی قبله يوځل بيا مسلمانانو ته وسپارل شوه.

۹ - د قسطنطيه فتح:
په ۸۵۷ هجري قمري کال کې د روژې په مبارکه مياشت کې د عثماني خلافت باچا محمد الفاتح رحمه الله قسطنطية ښار چې اوس په اسطنبول باندي مشهور دی فتح کړ.

۱۰ - د فلسطين پر سرجنګ:
په ۱۳۹۳ هجري قمري کال کې د روژې په مياشتي کې د فلسطين پر سر د عربو مسلمانانو او اسرائيلو په جګړه کې عربي مسلمانان ځواکونه وتوانېدل چې د سويس تر کانال تېر شي او د اسرائيلو لوی لښکر نابود کړي.
مولوي نورالحق مظهري