ليکنه: مولوي نورالحق مظهري
که څه هم په تصوف کې داخلېدل يو مستحب کار دی، خو بيا هم ډېر ښه دی چې انسان د يو کامل پير او ولي سره بيعت وکړي، ځکه د کامل پير سره بیعت کول د استحباب تر څنګ د انسان د تزکيې او سمون سبب هم کېږي.
علامه سعدالدين تفتازاني رحمه الله د ولي په تعريف کې فرمايلي دي: ولي هغه څوک دی چې د الله تعالی او د هغه د صفاتو په اړه د خپل وس او توان په اندازه پوهه ولري، پر عبادتونو تل پابند وي، له ګناهونو څخه ځان ساتي او په خوندونو او شهوتونو کې له ډوبېدو څخه ډډه کوي.(شرح العقايد)
پورته تعريف ته په کتو د لاندې کسانو سره بيعت مه کوئ:
۱ ـ څوک چې دينی عالم نه وي؛ ځکه څوک چې عالم نه وي هغه د الله تعالی ذات او صفات نه پېژني ځکه نو ممکن توحيد سم و نه پېژني او په عقيدوی بدعاتو اخته سي او نور خلک هم د ځانه سره خراب کړي.
۲ ـ څوک چې پر عباداتو پابند او ټينګ نه وي؛ ځکه په عباداتو کې سستي او ټمبلي د فسق او شرارت نښه ده، نو څوک چې خپله فاسق يا شرير وي هغه به څنګه د نورو لپاره مرشد او مقتدا جوړ سي؟
۳ ـ په خوندونو او شهوتونو کې ډوب وي؛ ځکه په شهوتونو کې ډوبېدل د نفس او شيطان د اغواء او تزيين په سبب وي، نو څوک چې خپله د شيطان ښکار سوی وي هغه به د نورو لپاره څنګه لارښوونه وکړي؟
۴ ـ په هراړخيز ډول د رسول الله صلی الله علیه وسلم سنت ته پابند نه وي؛ څوک چې سنت ته پابند نه وي هغه هيڅ وخت د نورو لپاره د هدایت او ارشاد سبب نه سي جوړېدلای.
۵ ـ په بدعاتو او خرافاتو روږدی وي؛ ځکه په بدعاتو روږدی انسان د الله تعالی له رحمته ليري وي او هيڅ عبادت يې الله تعالی ته د قبول وړ نه وي.
۶ ـ داسي څوک وي چې د ذکر په نامه چيغي وهي او رقص کوي؛ ځکه بې ځايه چیغي وهل او رقص کول شرعا ناروا دی، نو کوم څوک چې خپله په ناروا اخته وي هغه به د نورو لپاره څنګه پير او مرشد جوړ شي؟
۷ ـ بېله الله د بل چا لپاره د غيب او حضور عقيده ولري؛ ځکه علم غيب او حاضر ناظر کېدل يوازې صفت د الله دی د بل چا لپاره نه سي ثابتېدلای، نو څوک چې په دې باندې باور ولري هغه بدعتي دی او د بدعتي انسان سره بيعت نه دی روا.
۸ ـ څوک چې د ځانه څخه د دين او مذهب لپاره شعاير ټاکي؛ ځکه دين کامل دی او مذهب د دين تشريح کوي نو کوم څوک چې د ځانه څخه جوړ سوي کارونه دین ته منسوبوي او يا يې د مذهب شعار بولي هغه کس ګمراه دی او د ګمراه انسان سره بيعت کول نه دی روا.
۹ ـ څوک چې د علماؤ ترمنځ نفرت ته لمن وهي او پر حقاني علماؤ تورونه لګوي؛ ځکه د علماؤ تر منځ نفرت پيدا کول او پر علماؤ تورونه لګول يو ډول الحاد دی چې په کولو يې د انسان څخه بې لارې جوړیږي او د بې لارې انسان سره هيڅ وخت بيعت نه دی صحيح.
۱۰ ـ څوک چې فقهي مراتب سره ګډوي يعني فرض ته د مستحب او مستحب ته د فرض په سترګه ګوري؛ ځکه دا کار په دين کې تحريف دی او په يو ډول د تشدد او تساهل سبب جوړيږي، کوم چې په دين کې منع دي.
۱۱ ـ څوک چې بيعت فرض بولي؛ ځکه د بيعت فرض ګڼل د نصوصو خلاف او بې لاسونده تفرد دی چې سبب يې تعصب یا جهالت وي او د متعصب او جاهل انسان سره بيعت کول نه دی روا.
۱۲ څوک چې لغړزني هلکان او نامحرمه ښځې يې پر ځان راټول کړي وي؛ ځکه دا کار شرعا منع دی او کول يې د فسق او بې بندوبارۍ سبب جوړيږي.
۱۳ ـ څوک چې ځان د ښځو سره مشابه کوي يعني د ښځو په څېر کالي اغوندي، د هغوی په څېر په کريمونو مخ سپينوي او د هغوی په څېر خپل ورېښتيان جوړوي. ځکه دا کار شرعا ناروا دی او په احاديثو کې پر داسي انسان لعنت ويل سوی دی.
۱۴ ـ څوک چې په لمانځه کې د ابوبکر او علي په نوم چيغي وهي او په دې باندې لمونځ فاسد نه بولي؛ ځکه دا کار ناروا دی او د لمانځه د فساد سبب جوړيږي.
۱۵ ـ څوک چې حق او باطل ته په يوه سترګه ګوري او هيچا ته باطل نه وايي، بلکې په دې باور وي چې ټوله خلک ښه دی، ځکه دا عقيده صراحتا د قرآن سره په ټکر کې ده.
۱۶ ـ څوک چې پر دعوت، جهاد او تدريس باندې باور و نه لري او يوازې پر پيرۍ او مريدۍ تمرکز کوي؛ ځکه داسي څوک شريعت نه پېژني او جاهل دی.
۱۷ ـ څوک چې په فرعي مسائلو کې د علماؤ سره جنګجال کوي او هغوی ته بد وايي، ځکه داسي انسان د شريعت په حمکت او اعجاز باندې باور نه لري.
۱۸ ـ څوک چې ځان جامع الکمالات او معصوم بولي، ځکه داسي انسان جاهل مطلق دی او تلل ورپسې نه دی روا.
۱۹ ـ څوک چې د طريقت څخه د پيسو د ټولولو لپاره استفاده کوي او د طريقت څخه د تجارت بازار جوړوي.
۲۰ ـ څوک چې پر سلف صالحينو بد وايي او په دين باندې ځان تر هغوی پوه ګڼي؛ ځکه داسي څوک د دې تر څنګ چې بدعتی دی، په دين کې شبهات هم پيدا کوي.