زموږ ځوانان بايد واقعيتونو ته ځير وي:

ليکنه: مولوي نورالحق مظهري

واقعيت او حقيقت هغه څه دي چې سالم عقل او صحيح نقل دواړه يې منل او پلوي کول د انسان دنده بولي ځکه نو انسان بايد هميشه رښتينی او واقعيت پالونکی وي او د ټولو هغو شيانو څخه ځان وساتي چې په هغو کې د درواغو، تزوير او پروپاګند ډېر احتمال وي ځکه په هراړڅيز ډول رښتينولي د هر انسان مسئوليت او وظيفه ده.

مسلمان بايد په ويلو، اورېدلو، کتلو او منلو کې هميشه واقعيتونه او حقائق په پام کې ونيسي او په هراړخيز ډول د غير واقعي معلوماتو د اورېدلو او منلو څخه ځان وساتي ځکه غير واقعي معلومات نه تنها دا چې انسان د واقعيتونو څخه ليري کوي بلکې انسان د حق څخه منحرف کوي او په تدريچي ډول يې په درواغو باندې روږدی کوي.

الله تعالی مسلمانان د رښتينو انسانانو سره په ملګرتيا باندې امر کوي او فرمايي: يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ.(التوبة: 119)

ژباړه: اې هغه کسانو چې ايمان يې راوړی دی د الله څخه ووېرېږئ او د رښتينو خلکو ملګري سئ.

د رښتينو خلکو سره د ملګرتيا هدف دا دی چې تاسي ځانونه د هغوی غوندي جوړ کړئ او د نورو کارونو تر څنګ د خبرو په اورېدلو او منلو کې هم ځانونه د هغوی په شان وګرځوی چې خپله هم رښتيا وايي او د نورو خلکو څخه هم يوازې رښتيا خبره مني.

زموږ په زمانه کې چې نن هر سړی ميډيا ته لاسرسي لري معلومه خبره ده چې د هر شي په اړه خبري او تبصرې هم ډېري نشر کېږي ځکه نو موږ بايد د رښتيني انسان او سمي رسنۍ خبري ومنو، د داسي کسانو خبري چې هغوی پر مستقيم مسير روان نه دي و نه منو او د داسي رسنيو پر خبرو غوږ و نه نيسو چې يا بدنامي دي او يا هم د معلوماتو په نشرولو کې دقت او غور نه کوي.

الحمدلله اوس زموږ په هيواد کې قوي او پياوړی اسلامي نظام حاکم دی چې تر خپل توانه يې په هره برخه کې د هيواد جوړوني او هيوادوالو ته د خدمت کولو لپاره کار کړی او لا هم کار روان دی، ځکه نو زموږ مسلمانان وروڼه بايد په امنيتي، سياسي، اقتصادي او نورو برخو کې هغه خبرونه او معلومات ومني کوم چې د معتبرو سرچينو له لوري دوی ته رسيږي، کومې رسنۍ چې د اسلام يا اسلامي نظام سره دښمني لري لکه انټرنيشنل يا ځيني ټولنيزي رسنۍ د هغوی پر خبرو غوږ و نه نيسي.

په خاصه توګه ځوانانو ته مي دا خطاب دی چې تاسي ته د هيواد راتلونکی انتظار دی ځکه نو په فکري لحاظ ځانونه ويښ او ځيرک کړئ، يوازې پر غوږو باور مه کوئ بلکې خپل ښايسته عقل هم وکاروئ؛ کوم کسان چې اوس په هيواد کې حالات نورمال نه بولي، يا د هيواد په ځينو سيمو کې په دروغو د ناامنۍ راپورونه ورکوي، يا حاکم نظام په بشري ضد کړنو تورنوي، يا په نظام کې د سمتي او قومي تبعيض د شتون خبره کوي، يا نظام زده کړو ته په بې توجهۍ متهم کوي او يا هم نور پروپاګندونه نشر کوي ټول هغه کسان دي چې د هيواد څخه تښتېدلي او يا بيخي د څو لسيزو را پدې خوا يې هيواد پرې ايښي دی؛ د داسي کسانو خبره هيڅ وخت د قبول وړ نه ده ځکه د کور له حاله هغه څوک ښه خبر وي چې په کور کې اوسيږي او بله خبره دا ده چې په فارسي کې يو متل دی: آزموده شده را ناآزموده نه گير. کوم کسان چې اوس په افغانانو پسې تبليغات کوي ډېری ازمويل سوي دي او په ازموينه کې ناکامه سوي دي، ځکه نو هيڅوک بايد په دوی باندې باور و نکړي.

که موږ د حق او باطل تاريخچه وګور دا به راته په ډاګه ثابته سي چې هر وخت باطل د حق په وړاندې سنګر نيولی او تبليغات يې پسې کړيدي، په خاصه توګه بيا چې کله د باطل څخه مافيا جوړه سي يا يې د نړۍ ستر کفري هيوادونه ملاتړ وکړي، په دې وخت کې نو بيا باطل ښکرونه او ريښې کوي او د مسلمانانو د ژوند ټولي برخي د خپلي باطلي مبارزې تر پوښښ لاندې راولي. په داسي حالت کې باطل او فاسد انسانان د مسلمانانو د عقيدې د خرابولو لپاره کار کوي، په مسلمانانو کې د فکري او فرهنګي انحراف د ترويجولو لپاره کار کوي، د اسلامي نظامونو د ضعيف او له منځه وړلو لپاره تر خپله وسه هري کړني ته لاس اچوي او د مسلمانو رهبرانو د بدنام کولو لپاره د هر درواغ او اتهام څخه کار اخلي.

زموږ په زمانه کې يهودان، نصاری، کمونيستان او سيکولران د مسلمانانو او اسلامي نظامونو پسې تبليغات کوي او د دې کار لپاره د سيمي استخبارات او ځيني ساده سرټمبه مسلمانان  استخداموي لکه په پخوا کې چې يهودانو د اسلامي نظامونو پر ضد منافقين استخدامول.

د علماؤ لپاره د تدریس ارزښت:

ليكنه: مولوي نورالحق مظهري

علم د الله تعالی له هغه سترو نعمتونو څخه دی چې انسان يې په نازولی دی او د آدم عليه السلام څخه پيل بيا تر اوسه يې د بشر لپاره يوه لويه ځانګړنه ګرځولېده، خو د علم حقيقي او رښتينی برکت هغه وخت څرګندېږي چې له یوه عالم څخه نورو خلکو ته په دوامداره ډول انتقال سي، عالم چې خپل علم له نورو انسانانو سره شریکوي نه تنها دا چې د خلکو د اصلاح او لارښوونې وسیله ګرځي، بلکې خپل علم ژوندی ساتي او د هغه د دوام سبب هم کېږي. له همدې امله تدریس د علماؤ لپاره له ډېرو مهمو دندو څخه دی. رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمايي: خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ.(صحیح البخاري: ۵۰۲۷)

ژباړه: په تاسو کې غوره هغه څوک دی چې قرآن زده کړي او نورو ته یې ور زده کړي.

نورو ته د قرآن زده کول په تدريس باندې کېږي، فرق نه لري که هغه تدريس په مدرسه کې وي، که په پوهنتون کې وي، که په مکتب کې وي، که په جومات کې وي او که د منبر او محراب له لارې وي. خو شرايطو ته په پام اوس د ټولو علومو د تدريس لپاره په مدرسه، مکتب او پوهنتون کې ښه آسانتياوې برابري دي ځکه نو هر عالم بايد کوښښ وکړي چې په يوه کې د دغه دريو ځايونو ځان ته د تدريس زمينه برابره کړي او که بالفرض په داسي ځايونو کې د تدريس زمينه نه ورته برابريږي بيا هم نه بايد ځان د تدريس څخه محروم کړي بلکې په حجرو، جوماتونو او نورو ښوونيزو ځايونو کې خپل ځان ته د تدريس کولو فرصت برابر کړي.

که علماء تدریس پرېږدي او له يوې مخي ځان د دنيا په کارونو کې بوخت کړي، علم له یوه نسل سره محدود پاتې کېږي او د وخت په تېرېدو یې د خپرېدو او انتقال لړۍ کمزورې کېږي سره د دې چې د اسلامي علومو ډېره برخه ځکه تر موږ پورې را رسېدلې چې د هر نسل علماؤ خپل علم خپلو شاګردانو ته ور زده کړی دی، نو موږ بايد د خپلو اسلافو پر قدم روان سو او نورو ته د خپل علم انتقال خپله دنده او وظيفه وبولو.

د رسول الله صلی الله علیه وسلم له صحابه‌وو څخه نیولې، بیا تابعینو، تبع تابعینو او تر نننیو علماؤ پورې، د علم د انتقال بنسټ پر تعلیم او تدریس ولاړ دی، نو هر عالم چې تدریس کوي، په حقیقت کې د همدې علمي سلسلې یوه کړۍ پیاوړې کوي چې په نتيجه کې هم د ده علم متعدي کيږي او هم يې عملي تجربه ډېريږي، ځکه چې تدریس یوازې د شاګرد لپاره ګټه نه لري، بلکې د استاد لپاره هم د علم د پخېدو او ژورېدو وسیله ده. کله چې عالم یوه موضوع تدریسوي، اړ کېږي چې هغه ښه مطالعه کړي، دلایل یې وڅېړي، مهم مسائل یې ځان ته معلوم کړي او د شاګردانو پوښتنو ته مناسب جوابونه پیدا کړي. له همدې امله ډېر وخت یو عالم هغه موضوع تر هغه وروسته په ښه توګه درک کوي چې نورو ته یې تدریس کړې وي.پ

که موږ غواړو خپل علم عملي ميدان ته را وباسو او په ټولنه کې يې عملي کړو بايد تدريس وکړو ځکه علم که یوازې د کتابونو په پاڼو کې پاتې سي نو د خلکو په ژوند کې یې هيڅ اغېز نه وي او يا به يې اغېز ډېر محدود وي. تدریس هغه شی دی چې علم له کتاب څخه ټولنې ته راباسي او د خلکو په عقیده، عبادت، اخلاقو او ورځني ژوند کې یې د عملي کېدو زمینه برابروي، چې د تعليم څخه يو هدف هم همدغه دی.

په ځانګړې ډول د اسلامي علومو عالم مسؤلیت لري چې شاګردانو ته یوازې د معلوماتو په ورکولو بسنه ونکړي، بلکې د علم د عملي کولو، اخلاص، تقوا، ښه اخلاقو او د خلکو د خدمت روحیه هم پکې را ژوندۍ کړي تر څو علم د نظري ډګر څخه و عملي ډګر ته را ووځي او ټولني ته د علم ګټه ورسيږي.

عالم بايد د راتلونکي نسل روزنه د ځان وظيفه وبولي او معلومه خبره ده چې د روزنې لپاره تر ټولو ګټور شی تدريس دی؛ یو عالم که یو ښه شاګرد وروزي، ممکن د هغه شاګرد په وسیله زرګونه نور خلک له علم څخه برخمن سي. نو نتيجه به يې دا وي چې د عالم د تدریس اغېز یوازې د هغه د ټولګي تر څلورو دېوالونو پوري محدود نه وي، بلکې د شاګردانو له لارې راتلونکو نسلونو ته هم رسېږي او دا لړۍ په مسلسله ډول ثابته پاتې کيږي چې هم دنيوي ګټه لري او هم اخروي. له همدې امله عالم باید خپل شاګردان یوازې د امتحان او سند لپاره و نه روزي، بلکې داسي یې وروزي چې د علم، اخلاقو او ټولني ته د خدمت وړ کسان ورڅخه جوړ سي.

تدريس نه تنها دا چې په دنيا کې خپله مدرس او نورو مسلمانانو ته ګټه لري او د عالم لپاره يو ښه غوراوی دی، بلکې د آخرت لپاره يوه جاري صدقه هم ده، رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايي: إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ. (صحیح مسلم: ۱۶۳۱)

ژباړه: کله چې انسان وفات سي، عمل یې پرې کېږي، مګر له دریو شیانو څخه: جاري صدقه، هغه علم چې ګټه ورڅخه اخیستل کېږي او صالح اولاد چې دعا ورته کوي.

د تدريس ارزښت ته په کتو داسي ويلای سو چې تدريس د هر عالم لپاره ډېر ضروري دی، په خاصه توګه هغه علماء چې تازه فارغ سوي وي، ځکه له يوې خوا د دوی شرعي مسئوليت دی له بلي خوا که تدريس ونکړي نو د علمي سلسلې  سره به يې رابطه کمه سي، چې په نتيجه کې په تدريجي ډول علم به يې له لاسه ووځي او عوام به ورڅخه جوړ سي.

په شريعت کې تجارت، وظيفه او نور مشروع دنيوي کارونه منع نه دي؛ عالم هم تجارت کولای سي، هم په دولت کې وظيفه کولای سي او هم په نورو دنيوي کارونو ځان مصروف کولای سي خو داسي چې د علم سره رابطه پرې نکړي، بلکې خپل دنيوي کارونه دي داسي ترتيب کړي چې تر څنګ يې په پوره توګه تدريس ته وخت ورکړي، د کتابونو مطالعه وکړي او د تصنيف او تأليف په مهم ډګر کې د خپلو استاذانو او نورو علماؤ په څېر ځان وځلوي.

څوک چې د علم تحصيل کوي د دې تر څنګ چې نيت به يې د الله تعالی رضا وي، هدف به يې دا هم وي چې زه په خپل علم سره ځان او خپلې ټولني ته خدمت کوم او خپل علم تر نورو انسانانو پوري رسوم، داسي نه وي چې د فراغت څخه وروسته متصل ځان په تجارت، وظيقې او نورو کارونو مصروف کړي، ځکه دا کارونه خو بې علمه انسان هم کوي، نو د دې لپاره چې د ده پر کلونو زيار او زده کړي مثبته ګټه مرتبه سي بايد له يوې مخي تدريس له ياده و نه باسي او د نورو کارونو سره سره ځان ته د تدريس ترتيب هم برابر کړي که څه هم يو يا دوه کتابه وي.